İmar Kanunu Madde 39: Tehlikeli ve Metruk Yapıların Yıkım Prosedürü
Haberi Paylaş:
İmar Kanunu’nun 39. Maddesi, kamu güvenliği ve asayiş açısından tehlike arz eden, yıkılacak derecede harap olmuş veya metruk (terk edilmiş) yapıların tasfiyesine yönelik en sert ve hızlı prosedürü tanımlar. 2019 yılında yapılan köklü değişiklikle, bu tür yapıların tebligat ve yıkım süreçleri ciddi oranda hızlandırılmıştır.
“Asayiş Yönünden Tehlikeli Metruk Yapı” Ne Demektir?
Bir binanın İmar Kanunu Madde 39 kapsamında yıkılması için her zaman statik olarak çürük veya çökme riski taşıması gerekmez.
Eğer bir bina terk edilmişse (metruk), kapısı ve penceresi sökülmüş/açık haldeyse ve bu durum madde bağımlılarının, suçluların kullanımına zemin hazırlayarak mahalle için bir güvenlik (asayiş) veya yangın sorunu yaratıyorsa; Valilik bu yapıları tehlikeli ilan eder. Statik olarak sağlam olsa dahi, kamu güvenliği gerekçesiyle yapının yıkılmasına veya girişlerinin tuğla/sac ile tamamen kapatılmasına (izale edilmesine) karar verilir.
Madde 39: Kritik Süreler ve Cezalar
Tebligat Süresi: Tehlike tespiti sonrası malike 3 gün içinde tebligat yapılması zorunludur.
İlan Süresi: Adres bulunamazsa, idarenin web sitesinde 30 gün ilan edilir ve varakası binaya asılır.
Yıkım Masrafı: İdare yıkımı yaparsa, masrafı %20 fazlası (%120 olarak) malikten tahsil edilir.
Derhal Tahliye: Acil tehlike varsa, mahkeme kararı olmaksızın zabıtayla derhal tahliye yapılır.
1. Tehlikeli Yapı Tespiti ve Tebligat Süreci
Bir yapının “yıkılacak derecede tehlikeli” olduğu belediye veya valilik tarafından tespit edilir. Ayrıca valilikçe kamu güvenliği/asayiş açısından tehlikeli bulunan metruk yapılar da bu kapsamdadır.
İdare, tespitin ardından mülk sahibinin adrese dayalı nüfus kayıt sistemindeki adresine 3 gün içinde tebligat yapar. Tebligatta tehlikenin türüne göre yıkım veya onarım için bir süre verilir.
Sahibi Bulunamazsa Tebligat Nasıl Yapılır?
Eğer malike bilinen adresinden ulaşılamazsa: 1. Tebligat, idarenin (belediye/valilik) internet sayfasında 30 gün süre ile ilan edilir. 2. Tebligat varakası tehlikeli yapıya asılır. 3. Bu durum muhtarla birlikte bir zabıtla tespit edilir. Bu işlemler yasal olarak tebliğ yerine geçer.
İmarX’e Ücretsiz Katılın!
Mevzuat AI asistanını sınırsız kullanmak, yıkım maliyetlerini hesaplamak ve profesyonel yapı araçlarına erişmek için hemen aramıza katılın.
Tebligatı veya ilanı takip eden, idarece belirlenen ve 30 günü geçmeyen süre içinde yapı sahibi tehlikeli durumu ortadan kaldırmazsa (binayı yıkmaz veya onarmazsa) devlet devreye girer.
Tehlikenin giderilmesi veya yıkım işleri doğrudan belediye veya valilikçe yapılır. Kanun, bu durum için çok ciddi bir mali yaptırım öngörür:
Yıkım Masraflarının %20 Cezalı Tahsili
İdare tarafından yapılan yıkım veya onarımın tüm masrafları, %20 fazlası (%120) ile yapı sahibinden tahsil edilir. Bu bir idari para cezası değil, idarenin yaptığı masrafın cezalı mahsubudur.
3. Fakruhal Hali ve Acil Tahliye
Maddenin son fıkraları, sosyal devlet ilkesi ve acil durum yönetimiyle ilgilidir:
Fakruhal (Yoksulluk): Yapı sahibinin yoksulluk hali (fakruhali) resmi belgelerle kanıtlanırsa, yıkım masrafları belediye veya valilik bütçesinden karşılanır.
Derhal Tahliye: Tehlike durumu o yapı ve civarının boşaltılmasını gerektiriyorsa (bina çökme riski varsa), mahkeme kararına lüzum kalmaksızın zabıta marifetiyle derhal tahliye ettirilir. Malik dışındaki sakinlere de tahliye için ayrıca tebligat yapılır.
Madde 39 Uygulama ve Masraf Tablosu
Senaryo / Durum
Yıkım / Onarım Sorumlusu
Masrafı Kim Öder?
Malik Süresinde Yıkım Yaparsa
Yapı Sahibi (Malik)
Malik (Piyasa fiyatıyla)
Malik Süresinde Yıkım Yapmazsa
Belediye / Valilik
Malik (**Masraf + %20 Cezalı**)
Malik Yoksulsa (Belgeli)
Belediye / Valilik
Belediye / Valilik Bütçesi
Acil Çökme Riski Varsa
Zabıta (Derhal Tahliye)
–
Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan mevzuat analizleri genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Yıkım kararı, tebligat süreleri veya masraf itirazları gibi konularda yasal bir işlem yapmadan önce bir hukuk müşavirine veya ilgili idareye başvurmanız tavsiye edilir.
*2019 yılındaki değişiklik sonrası süreler ve prosedür çok daha sıkı hale gelmiştir.*
