Arazi Kullanım Planlaması Uygulama Yönetmeliği serimizin dördüncü yazısında, Tarımsal Amaçlı Arazi Kullanım Plan ve Projelerinin (TAKUP) hazırlanma süreçlerini, yetkilendirmeleri ve toprak ıslah projelerinin onay mekanizmalarını inceleyeceğiz.
Yönetmeliğin Dördüncü Bölümünde yer alan Madde 11, tarım arazilerinin verimli kullanılabilmesi ve arazi tahribatının önlenmesi için ziraat mühendislerine ve mülki amirliklere düşen görevleri detaylandırmaktadır.
1. TAKUP Kapsamı ve Hazırlama Kriterleri (Madde 11)
Madde 11’in ilk kısımları, tarımsal projelerin hangi bilimsel ve kadastral veriler ışığında hazırlanacağını tanımlar.
Madde 11 – Tarımsal amaçlı arazi kullanım plan ve projelerinin hazırlanması (Bölüm 1)
(1) Tarım arazisi olarak belirlenen alanlar için hazırlanacak tarımsal amaçlı arazi kullanım plan ve projelerinde (TAKUP); toprağın derinliği, fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleri ile eğimi, konumu gibi arazi faktörleri, iklim şartları, su kaynakları, sosyal veriler, ekonomik veriler, kadastral veriler ile yapılan ve/veya yapılacak tarımsal faaliyetlerin özellikleri göz önüne alınarak, toprak kaybı ve arazi bozulmasına neden olmayacak şekilde nasıl kullanılması gerektiğine ilişkin bilgilere yer verilir.
(2) Bakanlıkça belirlenen tarımsal arazi kullanım türlerine ilişkin talepleri değerlendirmek için, çalışma alanındaki toprak ve arazilerin nitelikleri tespit edilir. Değerlendirmeye alınması öngörülen tarımsal arazi kullanım türleri tanımlanarak arazi ve toprak istekleri belirlenir. Tespit edilen toprak ve arazilerin nitelikleri ile tarımsal arazi kullanım türlerinin istekleri karşılaştırma işlemi yapılarak değerlendirmeye alınır. Bu işlem sonucunda, kalkınma stratejileri, kalkınma planları, ekonomik ve sosyal analizler gibi diğer hususlar da dikkate alınarak arazinin hangi tarımsal arazi kullanım türleri için uygun olduğu tespit edilir.
(4) Plan veya projenin uygulanacağı arazilerin büyüklüğü ve sınırlarının tespitinde; toprak özellikleri, topoğrafya, kullanım şekli yönünden benzer özelliklere sahip ve doğal olaylar ve kullanımlar karşısında benzer özellikler gösteren alanlar belirlenerek kayıt altına alınır ve veri tabanı oluşturulur.
Uygulama Adımları:
Proje KriterleriTAKUP dosyalarında toprağın derinliği, eğimi, kadastral yapısı, mevcut su kaynakları ve bölgenin ekonomik verileri bir bütün olarak analiz edilmek zorundadır.
Karşılaştırmalı AnalizArazinin nitelikleri ile yapılmak istenen tarımsal faaliyetin istekleri eşleştirilir. Sadece uygun olan faaliyetlere (kalkınma planları gözetilerek) izin verilir.
2. Projelendirme, Yetkili Mühendisler ve Onay Süreçleri
Madde 11’in devam fıkraları, sulama, sekileme, duvar inşası ve ıslah projelerinin kimler tarafından hazırlanıp nasıl onaylanacağını kurala bağlamaktadır.
Madde 11 – Tarımsal amaçlı arazi kullanım plan ve projelerinin hazırlanması (Bölüm 2)
(3) Toprak işleme, sulama, münavebe şekilleri, anızın değerlendirilmesi, girdi kullanımları, verimlilik, ürün ve üretim planlamasının usulüne uygun yapılmasını ortaya koyan bir planlama veya spesifik olarak yapılacak sulama projeleri ile birlikte, sekileme, çevirme duvarı gibi arazi iyileştirme ve toprak korumaya yönelik projeler en az bir ziraat mühendisi sorumluluğunda çiftçilerin ve arazi sahiplerinin görüşleri alınarak, valiliklerce hazırlanır veya hazırlattırılır. Hazırlanan projeler, ekonomik, ekolojik ve toplumsal yönden kurulların uygun görmesi halinde, valilikçe onanır ve uygulanır.
(5) Araziyi kullananlar tarafından hazırlanan veya hazırlatılan, arazi özelliklerinin iyileştirilmesi, muhafazası ve geri kazanımına yönelik projeler, tarımsal amaçlı projeler kapsamında değerlendirilir. Bu projeler, 18/12/1991 tarihli ve 91/2526 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Ziraat Mühendislerinin Görev ve Yetkilerine İlişkin Tüzüğün yetki verdiği mühendislerce hazırlanır. Hazırlanan projeler kurul tarafından değerlendirilerek uygulanıp uygulanmayacağına karar verilir, takibi ve denetimi il müdürlükleri tarafından yapılır. Bu projelerin uygulanacağı alanda diğer kamu kurum ve kuruluşlarının mevzuatını kapsayan bir hususun olması durumunda, bu kuruluşların uygun görüşü alınır.
(6) Tarım dışı alanlarda ve marjinal tarım arazilerinde; sahiplerince arazi özelliklerinin iyileştirilmesi ve geri kazanımına yönelik projeler, ıslah amaçlı hazırlanan projeler olarak değerlendirilir. Islah amaçlı projeler, yetkilendirilmiş ziraat mühendislerince hazırlanır, kurul tarafından değerlendirilerek uygun görülenler onaylanmak üzere Bakanlığa gönderilir. Bakanlık tarafından onaylanan projelerin uygulanıp uygulanmadığının takibi ve denetimi il müdürlükleri tarafından yapılır.
Uygulama Adımları:
Mühendis YetkilendirmesiArazi iyileştirme, sekileme ve sulama projeleri, ilgili Tüzüğün yetki verdiği Ziraat Mühendisleri tarafından hazırlanmak zorundadır.
Onay MekanizmasıHazırlanan ıslah ve koruma projeleri Toprak Koruma Kurulu tarafından değerlendirilir. Uygun bulunanlar Valilikler veya doğrudan Bakanlık tarafından onanır.
4. Bölüm Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Tarım arazisi olarak belirlenen alanlarda toprak kaybı ve arazi bozulmasına neden olmayacak kullanım şekillerini ortaya koyan, toprağın derinliği, eğimi, iklim şartları ve su kaynakları gibi faktörlerin değerlendirildiği planlardır.
Arazi özelliklerinin iyileştirilmesi, muhafazası ve geri kazanımına yönelik projeler, 91/2526 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan tüzüğün yetki verdiği ziraat mühendislerince hazırlanır.
Tarım dışı alanlarda ve marjinal tarım arazilerinde hazırlanan ıslah projeleri kurul tarafından değerlendirilerek uygun görülenler onaylanmak üzere Tarım ve Orman Bakanlığına gönderilir.
Yasal Uyarı: Bu içerikte yer alan mevzuat analizleri ve değerlendirmeler genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Herhangi bir resmi başvuru öncesi ilgili idareden teyit almanız tavsiye edilir. Yönetmelik metninin tamamı Resmi Gazete’den alınmıştır.
