Tarımsal Yapı İzni Nasıl Alınır? Başvuru Süreci, Raporlar ve Gerekli Evraklar
Tarım arazinize sera, bağ evi, depo, GES veya hayvancılık tesisi kurmaya karar verdiniz; peki resmi işlemler nereden başlayacak? 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında bu izinleri alabilmek için, bulunduğunuz yerin İl veya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerine detaylı bir dosya ile başvurmanız gerekmektedir.
Aşağıda, mevzuattaki son düzenlemelere göre hazırlanan “Ek-1: Tarımsal Amaçlı Yapıların Kriterleri” kapsamında, başvurunuzun eksiksiz olması için hazırlamanız gereken tüm belgeleri, çizimleri ve raporları bulabilirsiniz.
1. Başvuru İçin Gerekli Evraklar Listesi
Tarımsal amaçlı yapı izin talepleri için, Tarım Arazileri Değerlendirme ve Bilgilendirme Sistemi (TAD Portal) üzerinden başlatılacak işleme istinaden aşağıdaki bilgi ve belgelerin Bakanlığa/İl Müdürlüğüne sunulması zorunludur:
- Müracaat Dilekçesi: Talebinizi belirten resmi yazı.
- Arazi Etüt Raporu: Arazinin sınıfını ve mevcut durumunu gösteren onaylı rapor.
- Toprak Koruma Kurulu Görüşü: Varsa, gerekçeleri ile birlikte Kurul şerhleri ve görüşleri.
- Proje Teknik Raporu (Ek-16): Ziraat mühendisi tarafından hazırlanan projenizin teknik detayları.
- Vaziyet Planı: Yapıların arazi üzerindeki yerleşimini gösteren çizim.
- Ulaşım Yolu Planı: Tarımsal yapılarda, parsele ve yapıya giden ulaşım yolları da doğrudan müştemilat kabul edilir ve plana eklenir.
- Noter Onaylı Taahhütname (Ek-7): Yapıyı sadece projede belirtilen tarımsal amaçla kullanacağınıza dair belge.
- KML / KMZ Dosyası: Kadastral parselleri ve tesis yerleşimini dijital harita üzerinde gösteren konum dosyası.
- Arazi Fotoğrafları: Taşınmazın güncel durumunu gösteren fotoğraflar.
- Kurum Görüşleri: DSİ (Devlet Su İşleri) ve ilgili diğer kurumlardan alınan görüş yazıları.
Özel Tesisler İçin Ek Belgeler:
- GES (Güneş Enerjisi) Başvuruları: Meslek odasına kayıtlı bir Elektrik Mühendisi tarafından hazırlanmış elektrik kapasite raporu ve GES kurulumu için Özel Noter Onaylı Taahhütname (Ek-14) gereklidir. Ayrıca sulama amaçlı GES kurulacaksa bireysel/modern basınçlı sulama sistemi projesi istenir.
- Büyük Ova Koruma Alanı: Arazi büyük ova içindeyse, aynı ilçe sınırları içerisinde kalan “Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgelerinde” yatırım için alternatif (boş) alan bulunmadığına dair resmi görüş yazısı dosyaya eklenmelidir.
2. Arazi Etüt Raporu (Ek-3) Nedir ve Nasıl Hazırlanır?
Bu rapor, başvurduğunuz arazinin topografik, ekolojik ve hukuki yapısını tescilleyen belgedir. Ziraat Mühendisleri tarafından hazırlanır; Şube Müdürü ve İl Müdür Yardımcısı tarafından kontrol edildikten sonra İl Müdürü tarafından onaylanır.
- Genel Durum: Arazinin yeri, alanı ve etüdün yapılma amacı detaylıca yazılır.
- Arazi Özellikleri: Yıllık ortalama yağış, toprak derinliği, eğim yüzdesi, taşlılık ve doğal bitki örtüsü detayları belirtilir.
- Kullanım Şekli: Tarlada sulu mu kuru mu tarım yapıldığı ve bölgedeki ortalama verim durumu analiz edilir.
- Değerlendirme: Yapılacak yapının çevre arazilere ve tarımsal bütünlüğe zarar verip vermeyeceğine dair “Sonuç ve Öneriler” kısmı eklenir.
- Ekler: Ölçekli etüt haritası, tapu kaydı, kroki ve fotoğraflarla desteklenir.
3. Proje Teknik Raporu (Ek-16) Şartları
Tarımsal amaçlı depo, sera veya hayvancılık tesisi kuracakların projeyi detaylandırması gerekir. Bu rapor, Serbest Müşavirlik Mühendislik (SMM) büro tescil belgesi olan bir Ziraat Mühendisi tarafından hazırlanmalıdır.
- Projenin Amacı ve Gerekçesi: Faaliyete neden ihtiyaç duyulduğu, kapasitesi ve bölge tarımına katkısı detaylandırılır (Örn: 50 başlık besicilik tesisi, 100 ton elma deposu vb.).
- Mevcut Durum: Üreticinin arazi varlığı (ÇKS belgesi) ve işletme büyütme planı (örneğin süt hayvancılığında 5 yıllık kapasite artış projeksiyonu) belirtilir.
- Faaliyet Özeti: Vaziyet planındaki her bir yapının kullanım amacı, kaplayacağı taban/inşaat alanı ve planlanan faaliyete geçme tarihi yazılır.
4. Hisseli ve Kiralık Arazilerde İzin Şartları
Eğer arazinizde tek malik değilseniz veya araziyi sadece kiraladıysanız, yapacağınız tüm inşaat başvuruları ekstra izin belgelerine ve ağır şartlara bağlanmıştır.
- Hisseli Tapu Şartı (Ek-17): Arazinin birden fazla sahibi varsa, inşaatı yapacak olan kişinin, diğer tüm hissedarlardan noter onaylı “Tarımsal Amaçlı Yapı Muvafakatnamesi” alması zorunludur.
- Kiralık Araziler: Tarımsal yapı kurmak isteyen kiracıların; kiralama veya üst kullanım hakkı sözleşmesini en az 10 yıllık yapmaları, sözleşmeyi tapunun beyanlar hanesine işletmeleri ve arazi sahibinden “yapı yapılmasına sakınca yoktur” maddesini kontrata ekletmeleri gerekir. Ayrıca en önemli şart: Talep sahibinin aynı ilçe sınırları içinde büyük ova koruma alanı dışında başka bir parselinin (kendi arazisinin) bulunmaması gereklidir.
- Hazine Arazisi Kiralamaları: Kiralanan yer devlet (hazine) arazisi ise, yapılacak tarımsal yapılar için doğrudan Milli Emlak Müdürlüğünden “sakınca olmadığına dair” resmi yazı alınarak dosyaya eklenir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Hayır. Sera, hayvancılık tesisi veya depo gibi yapılar için “Proje Teknik Raporu” (Ek-16) zorunludur ancak mevzuat gereği Bağ Evi talepleri barınma amaçlı olduğundan teknik rapor hazırlanmasına gerek yoktur.
Hayır aranmaz. Sanayi veya dev depo tesisi kurulacağı zaman büyük ovalarda yatırımcıdan “aynı ilçe içinde tarıma elverişsiz başka (alternatif) boş arazi var mı?” araştırması istenir. Ancak mevzuata göre bağ evi ve sera taleplerinde alternatif alan araştırması yapılmaz.
Kesinlikle hayır. Tarımsal yapı izni onaylandığında, tapunuzun beyanlar hanesine “5403 sayılı Kanun kapsamında tarımsal amaçlı yapı için izin verilmiş olup, başka amaçla kullanılamaz” ibaresi (şerhi) düşülür. Bu araziler ifraz edilemez (bölünemez) ve arsaya dönüştürülemez. Tespit edilirse yapı izniniz anında iptal edilir.
