Tarım Arazisine Hayvancılık Tesisi Kurma Şartları (Ahır, Ağıl, Kümes, Çiftlik)
- 1. Tüm Hayvancılık Tesisleri İçin Müştemilat Hakları
- 2. Büyükbaş Hayvancılık (Ahır) ve Küçükbaş Hayvancılık (Ağıl)
- 3. Kanatlı Hayvancılık (Kümes) ve Deve Kuşu Üretim Tesisleri
- 4. Geçici Hayvan Barınakları
- 5. Hara (At Üretimi ve Yetiştiriciliği Tesisi)
- 6. Su Ürünleri, İpek Böceği ve Arıhane Tesisleri
- 7. Solucan Gübresi Üretim Tesisleri
- 8. Gübre Deposu (Çukuru) Zorunluluğu
- Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Tarım arazinize hayvancılık tesisi kurmayı planlıyorsanız; projenizin büyüklüğüne göre ne kadar alana inşaat yapabileceğiniz Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yayımlanan mevzuatın Entegre Nitelikte Olmayan Hayvancılık Tesisleri başlıklı 11. Maddesi altında belirlenmiştir.
Aşağıdaki rehberde, yapacağınız hayvancılık türüne göre tesis barınak boyutlarını, bakıcı evi izinlerini ve uymanız gereken yasal sınırları detaylıca inceleyebilirsiniz.
1. Tüm Hayvancılık Tesisleri İçin Müştemilat Hakları
Bu tesislerin müştemilatından; hayvan gezinti alanı, sağımhane ve revir, silaj çukuru, doğumhane, kapasiteye göre yapılması gereken bakıcı evi, yem deposu, samanlık, su deposu, malzeme deposu, gübre deposu, aynı işletmede üretilen ve herhangi bir işlemeye tabi tutulmaksızın yapılan paketleme tesisi ve deposu, bekçi kulübesi, jeneratör odası, istinat duvarı ve işletme içi yollar anlaşılır.
Tüm bu müştemilatlara ilave olarak, taban alanı 75 metrekareyi, inşaat alanı 150 metrekareyi geçmeyecek şekilde yapılacak idari bina ile kümeslerde gübre kurutma tesisleri de müştemilat kapsamında anlaşılır.
2. Büyükbaş Hayvancılık (Ahır) ve Küçükbaş Hayvancılık (Ağıl)
- Büyükbaş hayvancılık tesisinin kapalı alanı 550 ile 1500 m2 arasında ise; taban alanı 75 m2 ve toplam inşaat alanı 150 m2’yi geçmeyen bakıcı evine izin verilebilir.
- 1500 m2’den büyük ise; taban alanı 150 m2 ve toplam inşaat alanı 300 m2’yi geçmeyen bakıcı evine izin verilebilir.
- Küçükbaş hayvancılık tesisinin kapalı alanı 450 ile 900 m2 arasında ise taban alanı 75 m2 ve toplam inşaat alanı 150 m2’yi geçmeyen bakıcı evine izin verilebilir.
- 900 m2’den büyük ise taban alanı 150 m2 ve toplam inşaat alanı 300 m2’yi geçmeyen bakıcı evine izin verilebilir.
3. Kanatlı Hayvancılık Tesisi (Kümes) ve Deve Kuşu Üretim Tesisleri
- Kanatlı hayvancılık tesisinin kapalı alanı 750 ile 1500 m2 arasında ise taban alanı 75 m2 ve toplam inşaat alanı 150 m2’yi geçmeyen bakıcı evine izin verilebilir.
- 1500 m2 üzerinde ise taban alanı 150 m2 ve toplam inşaat alanı 300 m2’yi geçmeyen bakıcı evine izin verilebilir.
- Kuluçkahaneler (civciv üretim tesisleri), döllü yumurta üretimi yapılan damızlık kanatlı kümeslerinin müştemilatı olarak kabul edilir.
- Damızlık kanatlı kümeslerin veya kuluçkahanelerin taşıması gereken asgari şartlar ve bulunması gereken bölümler, Kuluçkahane ve Damızlık Kanatlı İşletmeleri Yönetmeliğinin 5 inci ve 7 nci maddelerinde belirlenen, kullanılacak olan teknik ekipmanlar ve ihtiyaç duyulan bölümler dikkate alınarak izinlendirme işlemleri yapılır.
- Deve kuşu üretim tesislerinde; kapalı alanın en az 100 m2 ve gezinti alanı en az 350 m2 gezinti alanı olması şartıyla, taban alanı 75 m2 ve toplam inşaat alanı 150 m2’yi geçmeyen bakıcı evi ve taban alanı 75 m2 ve toplam inşaat alanı 150 m2’yi geçmeyen idari bina yapılabilir.
- Ayrıca, kapalı alan kadar kuluçkahane ile civciv büyütme alanı ve kapalı alan ile gezinti alanının yarısına kadar yem deposu, tesisin müştemilatı olarak kabul edilir.
4. Geçici Hayvan Barınakları
- Hayvanların geçici barınması için ahır/ağıl olarak ihtiyaç duyulan çadır tipi yapılar, arazide kazı-dolgu yapılmadan, beton atılmadan, bitkisel üretime engel olmayacak şekilde, sabit olmadan, sökülüp takılabilir ve istenildiği zaman kaldırılarak taşınabilir tarzda, toprak zemin üzerine yapılması şartıyla, iş bitiminde kaldırılacağına dair taahhütname alınarak, TAD Portala girişi yapılmadan kurulabilir.
- Geçici hayvan barınakları için müştemilat yapılmasına izin verilmez.
5. Hara (At Üretimi ve Yetiştiriciliği Tesisi)
- Damızlık at işletmesi için asgari işletme kapasitesi en az 10 baş kısraktır.
- 10 baş damızlık kısrak bulunan işletmede mevcut hayvan sayısı 2 yıl sonunda; 10 adet damızlık kısrak (gebe veya boş), 10 adet 6 aylıktan büyük tay, 10 adet 1 yaşından büyük tay olacağından ahırlar ortalama 40 boks kapasiteli olmalıdır.
- Haralarda hayvan sağlığı, gelişimi ve refahı yönünden bulunması gereken müştemilatlar; ahır (tavla), padok (çim, kum ve tedavi amaçlı oksijen padoku), sundurma, manej (antrenman alanı), yem deposu (kaba yem, yataklık sap depolamak için kapalı veya yarı kapalı sundurma, kesif yemler içinde kapalı depo), gübre çukuru ve bakıcı evidir.
- Ahırlarda bulunan her bir boks (hayvan başına en az kapalı alan); her bir kısrak için 4m X 4m, yavrulama bölmesi 5m X 5m, aygır için ise 5m X 5m olmalıdır.
- Ahır (tavla) alanının %6-7’si kadar bakıcı evi, %7-8’i kadar yem deposu olmalı, padok (serbest gezinti alanı), bireysel boksun en az iki katı, manej (antrenman alanı) 3m X 6m olmalıdır.
6. Su Ürünleri, İpek Böceği ve Arıhane Tesisleri
- Su Ürünleri Üretim Tesisleri: Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü veya ilgili şube müdürlüğü tarafından yetiştiricilik projesi uygun görülen/onaylanan su ürünleri üretim tesislerine tarımsal amaçlı yapı olarak izin verilebilir. Su ürünleri üretim tesislerinde taban alanı 75 m2 ve toplam inşaat alanı 150 m2’yi geçmeyen bakıcı evine izin verilebilir.
- Arıhane / Arı kışlatma evi: En az 50 arılı kovana sahip arıcılık yapılması ve Arıcılık Kayıt Sistemi (AKS)’ne kayıtlı olunması şartıyla, bal sağım/saklama, arıcılık malzemelerinin depolanması ve kışlatma için bir işletmeye 50 m2 (işletmeye ilave her 50 arılı kovanlık için ilave 10 m2 alan) arıhane veya arı kışlatma evi için izin verilebilir.
- İpek Böceği Üretim Tesisi: 50 dekara kadar dikili arazi normuna uygun tesis edilmiş dut bahçesi, dut bahçesi alanının %10-12’lik bölümünde ipek böceği besleme evi, depo, ipek çekim odası ve müştemilat olarak 75 m2 idari bina ile 75 m2 bakıcı evine izin verilebilir.
7. Solucan Gübresi Üretim Tesisleri
- Solucan gübresi üretim tesisleri için ihtiyaç duyulan alan en az 500 metrekare olacak şekilde planlanmalıdır.
- Müştemilat olarak; temiz alan, kirli alan, kompostlama alanı, ısıl işlem ünitesi, paketleme ünitesi, depolama alanı, giyinme odası, yemekhane, büro, tuvalet ve duş kabul edilir.
8. Gübre Deposu (Çukuru) Zorunluluğu
Hayvancılık tesislerinde olması gereken gübre deposu (çukuru), Tarımsal Kaynaklı Nitrat Kirliliğine Karşı Suların Korunması Yönetmeliği ve Nitrata Hassas Bölgelerin Belirlenmesi, Çevre Dostu Tarımsal Uygulamalar ve Nitrat Eylem Planının Uygulanması, İzlenmesi ve Raporlanmasına İlişkin Tebliğ kapsamında belirtilen ölçülerde, Ek-13’de yer alan Gübre Deposu hesaplama cetveline uygun olarak hayvansal gübre deposu yapılması gerekmektedir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Evet. Mevzuat, hayvancılık tesislerinin tamamına genel müştemilat kapsamında tabanı 75 metrekareyi geçmeyen bir idari bina yapma hakkı vermiştir. Bunun haricinde, ahırın kapalı alan metrekaresine bağlı olarak (550 m²-1500 m² arası veya üstü) ayrıca bir bakıcı evi inşa etme hakkınız da bulunmaktadır.
Hayır. Geçici hayvan barınakları için müştemilat yapılmasına izin verilmez.




