İmar Planlarının Hazırlanması, Askı ve İtiraz Süreçleri (Madde 8)
İmar planlarının hazırlanması, onaylanması ve yürürlüğe girmesi aşamaları, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun omurgasını oluşturan en kritik idari süreçlerdir. Özellikle belediyelerde ve mülki amirliklerde görev yapan teknik personelin, plan değişiklikleri ve revizyonlarında karşılaştığı usul hataları, ileride telafisi zor hukuki iptallere yol açabilmektedir.
İmar Kanunu’nun 8. Maddesi; askı sürelerinden elektronik arşivlemeye, bina yüksekliği kısıtlamalarından (yençok) mimari estetik komisyonlarının yetkilerine kadar uygulama pratiğimizi doğrudan etkileyen kuralları net biçimde tanımlar.
1. İmar Planlarının Onay ve İlan Süreçleri
İdarelerin yetki sınırları içindeki nazım ve uygulama imar planları meclis kararıyla onaylanır ve şeffaflık ilkesi gereği halkın bilgisine sunulur.
Askı süreci ve bildirim yükümlülükleri yeni düzenlemelerle genişletilmiş ve şeffaflık temel alınmıştır.
-
Askı ve İtiraz Süresi (1 Ay) Planlar fiziki panolarda ve kurum web sitelerinde 30 gün boyunca askıda kalır. İlgili vatandaşlar veya meslek odaları bu bir aylık süre zarfında plana itiraz edebilirler.
-
İtirazların Değerlendirilmesi (15 Gün) Askı süresi içinde yapılan itirazlar, belediye başkanlığınca meclise havale edilir. Meclis, bu itirazları en geç 15 gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlamak zorundadır.
-
Muhtarlık ve Tabela Bildirimi Son güncellemelerle birlikte, plan değişikliklerinin nerede askıya çıktığı muhtarlık panolarında duyurulur. Ayrıca, bizzat değişikliğe konu alana en az 2 adet tabela dikilerek 30 gün boyunca bilgilendirme yapılması zorunludur.
2. Dijitalleşme: PİN ve E-Arşiv Zorunluluğu
Fiziki evrak kayıplarını önlemek ve ülke genelinde standart bir coğrafi veri tabanı oluşturmak amacıyla planların elektronik ortama yüklenmesi şart koşulmuştur. Hazırlanan her plan, plan değişikliği veya revizyonu Bakanlık sistemine yüklenerek bir Plan İşlem Numarası (PİN) almak zorundadır. Kesinleşen planlar, Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Altyapısına entegre edilir.
3. Bina Yüksekliklerinde “Serbest” Döneminin Sonu
Madde 8’e 2020 yılında eklenen fıkralar, imar planlarındaki en köklü değişikliklerden birini getirmiştir: Yençok: Serbest uygulamasının kaldırılması.
Mevcut durumda planlarında yüksekliği serbest bırakılmış alanlar için idareler (belediyeler), emsal (inşaat alanı) değerini değiştirmeden, çevredeki mevcut dokuyu ve kent siluetini dikkate alarak meclis kararıyla net bir yükseklik sınırı (örn: Yençok: 5 Kat veya 15.50m) belirlemek zorundadır. İdarelerin bunu yapmaması halinde, Bakanlık resen belirleme yapar ve maliyetini ilgili idarenin genel bütçe payından keser.
4. Kurum Görüşleri ve Müelliflik Hakları
Planlama süreçlerini tıkayan “kurum görüşü beklemeleri” ve “müellif onayları” konularında da idarelerin elini rahatlatan net sınırlar getirilmiştir:
30 Gün Kuralı: İlgili kamu kurumlarından istenen plana ilişkin görüşler en geç 30 gün içinde bildirilmelidir (kapsamlı analiz gerekirse +30 gün ek süre verilebilir). Bu süre içinde yanıt gelmezse, “olumsuz bir görüşün bulunmadığı” (zımni kabul) sayılarak işlemlere devam edilir.
Müellif (Telif) Engeli: Önceden onaylanmış planlarda, parselasyon planlarında veya Mimari Estetik Komisyonunca “özgün fikir ifade etmediğine” karar verilen yapılarda yapılacak mecburi değişiklikler için ilk müellifin (çizen mimar/mühendis) izni veya görüşü artık aranmaz.
İmar Planı Süreç Özeti
İmar Kanunu Madde 8 kapsamında belirlenen yasal süreler ve kısıtlamalar tablosu.
Not: Sürelerin aşılması idari işlemin iptaline neden olabilir.
Madde 8 Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
İmar planları, belediye meclisince onaylandıktan sonra ilan yerlerinde ve internet sayfalarında 1 ay (30 gün) süreyle eş zamanlı olarak askıya çıkarılır. İtirazlar bu bir aylık süre içinde yapılır.
Hayır. Sanayi alanları, ibadethane ve tarımsal silolar hariç olmak üzere, bina yükseklikleri imar planlarında ‘serbest’ olarak belirlenemez. Yüksekliklerin çevresel siluet dikkate alınarak meclis kararıyla netleştirilmesi zorunludur.
Kurum ve kuruluşlar, plana ilişkin görüşlerini en geç 30 gün içerisinde bildirmek zorundadır. Bu süre içinde cevap verilmezse, plan hakkında olumsuz bir görüş bulunmadığı (zımni kabul) varsayılır.
