İmar Planlarında Bahçe Çekme Mesafeleri (Madde 23)
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği Madde 23, bir parsel üzerinde inşa edilecek yapının yola ve komşu parsellere olan asgari uzaklıklarını belirler. Uygulama imar planında aksi bir hüküm bulunmadığı sürece, mimari projeler bu maddedeki bahçe mesafesi standartlarına uymak zorundadır.
Ayrıca bu madde; yüksek katlı binalarda çekme mesafelerinin nasıl artırılacağını, bahçelerin altına yapılabilecek otopark ve sığınak şartlarını ve mevcut binalara eklenecek asansör veya yangın merdiveni kurallarını da kesin bir çerçeveye bağlamıştır.
1. Standart Bahçe Mesafeleri (Ön, Yan, Arka)
Uygulama imar planında özel bir çekme mesafesi (örneğin planda 5 metre yan çekme gibi) belirtilmemişse, yönetmeliğin belirlediği asgari sınırlar uygulanır.
Bu fıkraya göre yapının yola veya parka bakan kısımlarında yapı yaklaşma sınırı 5 metre iken, komşu parsellere (yan ve arka) yaklaşma sınırı 3 metre olarak baz alınır.
2. 4 Kat Üzeri Binalarda Çekme Mesafesi Artışı
Yönetmelik, yapıların yüksekliği arttıkça komşu parsellerin ışık ve hava alımını engellememek adına kademeli bir çekme sistemi uygulamaktadır.
Madde 23/1-ç fıkrası gereğince; yan ve arka bahçe mesafeleri, tabii veya tesviye edilmiş zeminin üzerinde kalan bodrum katları da dâhil olmak üzere, dörtten fazla katlı binalarda 4 katın üzerindeki her kat için 0.50 metre artırılır. Ancak bu kural, parselin park alanına komşu olan cephelerinde uygulanmaz. Bu artışlar yapıda bulunan her katta ayrı ayrı değerlendirilerek kademeli (stepped) olarak da projelendirilebilir.
3. Bahçelerde İzin Verilen Yapı ve Tesisler
Bahçe alanları sadece boş bırakılması gereken alanlar değildir. Yönetmelik, parsel sınırlarını ihlal etmemek koşuluyla yeraltında ve yerüstünde belirli imalatlara izin vermektedir.
-
Yeraltı İmalatları (Otopark, Su Deposu, Sığınak) Yan ve arka bahçelerde parsel sınırını taşmamak şartıyla tamamen zemin altında kalacak su deposu, otopark ve zorunlu sığınak yapılabilir. Ön bahçelerde yeraltı otoparkı yapılması ise parsel sınırına en az 3.00 metre mesafe bırakılması şartına bağlanmıştır.
-
Yerüstü İmalatları (Açık Alan Tesisleri) Ön, yan ve arka bahçelerde zemin üzerinde kapalı mekân oluşturmayan; kameriye, pergola, süs havuzu, bina giriş köprüleri ve güvenlik kulübesi yapılabilir.
-
Sonradan Eklenen Asansör ve Yangın Merdiveni (2026 Güncellemesi) Mevcut binalarda bina içi tadilatla çözülemeyen durumlarda; asansör için tüm parsel sınırlarına en az 1.50 metre mesafe bırakılır. Yangın merdiveni için ise yan ve arka bahçelerde parsel sınırına 1.50 metre, ön bahçelerde 3.00 metre mesafe bırakılmak zorundadır.
Örnek: Kat Sayısına Göre Yan/Arka Çekme Hesabı
Planda aksine bir hüküm olmayan, standart 3.00 metre yan/arka çekmesi olan bir parsel hesabı.
Not: Park alanına cephesi olan yan veya arka sınırda bu 0.50 metre artış kuralı uygulanmaz, 3.00 metre sabit kalır.
Bahçe Mesafeleri Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Yönetmeliğin 23. maddesine göre; yan ve arka bahçe mesafeleri, 4 katın üzerindeki her kat için 0.50 metre artırılır. Bu kural, parselin park alanına komşu cephelerinde uygulanmaz.
Tabii veya tesviye edilmiş zeminin altında kalmak ve parsel sınırlarını taşmamak şartıyla yan ve arka bahçelerde yapılabilir. Ön bahçelerde ise yeraltı otoparkı için parsel sınırına en az 3.00 metre mesafe bırakılması zorunludur.
Bina içinde tadilatla çözülemeyen durumlarda; asansör için parsel sınırlarına en az 1.50 metre, yangın merdiveni için ise yan/arka sınırlara 1.50 metre, ön bahçe sınırına en az 3.00 metre mesafe bırakılarak yapılabilir.
