İmar Kanunu Madde 28: Fenni Mesul, Müteahhit ve Şantiye Şefi Sorumlulukları
İmar Kanunu’nun 28. Maddesi, inşaat sektöründeki en kritik hukuki çerçeveyi çizer. Müelliflerin, fenni mesullerin, şantiye şeflerinin ve yapı müteahhitlerinin sorumluluklarını, kısıtlamalarını ve cezai duruma düşmemek için uymaları gereken bildirim sürelerini net bir şekilde belirler.
- Bildirim Süresi: Fenni mesul, mevzuata aykırılık veya istifa durumunu idareye en geç 6 iş günü içinde bildirmek zorundadır.
- İnşaatın Durdurulması: Fenni mesul istifa ederse veya vefat ederse, yerine yenisi atanana kadar inşaata devam edilemez.
- Kesin Yasak (Çıkar Çatışması): Fenni mesul aynı yapıda müteahhit, şantiye şefi, taşeron veya malzeme satıcısı olamaz. Yapı sahibi kendi yapısının fenni mesuliyetini üstlenemez.
- Ustasız Çalıştırma Yasağı: Şantiye şefi olmadan ve yetki belgesiz usta ile yapım işi sürdürülemez.
1. Fenni Mesulün Yasal Görevleri ve Bildirim Yükümlülüğü
Kanuna göre yapıda inşaat, tesisat ve kullanılan malzemelerin kamu adına denetimine ilişkin “fenni mesuliyet”, uzmanlık alanlarına göre ilgili meslek mensuplarınca ayrı ayrı üstlenilmek zorundadır. Fenni mesuller; yapının mevzuata, ruhsata, imar planına ve teknik şartnamelere uygun yapılmasını denetlemekle görevlidir.
Fenni Mesulün 6 İş Günü Kuralı
Fenni mesuller, yapı sahibine ve idareye karşı sorumludur. Aşağıdaki durumlardan birinin tespiti halinde, bu durumu altı (6) iş günü içinde ilgili idareye yazılı olarak bildirmek zorundadır:
- Yapıda yetki belgesi olmayan usta çalıştırılması,
- Şantiye şefi bulundurulmaksızın inşaatın sürdürülmesi,
- Yapının ruhsata veya mevzuata aykırı yapılması,
- Fenni mesulün bizzat kendi istifası.
Aksi takdirde fenni mesuller kanuni mesuliyetten (sorumluluktan) kurtulamaz. Bildirim üzerine idare, en geç 3 iş günü içinde yapı tatil zaptı (Madde 32) işlemlerini başlatır.
İmarX’e Ücretsiz Üye Olun!
Mevzuat AI asistanını kullanmak, resmi gazete kanun ve yönetmelik değişikliklerinden mail alabilmek için hemen aramıza katılın.
2. İstifa veya Ölüm Halinde İnşaatın Durumu
Fenni mesulün istifası veya ölümü halinde, başka bir yetkili meslek mensubu bu görevi devralana kadar yapının devamına izin verilmez.
İstifa eden fenni mesulün, istifa tarihinden önceki yapılmış işlere dair hukuki sorumluluğu devam eder. Yeni atanan fenni mesul ise görevi devraldığında eski işleri denetlemekle, hata veya eksiklik varsa bunların giderilmesini sağlamakla ve idareye bildirmekle yükümlüdür. Tespit edilen bu hatalar giderilmeden inşaat süremez.
3. Yapı Müteahhidi ve Şantiye Şefinin Sorumlulukları
Yapı müteahhidi ve şantiye şefi; inşaatı ruhsat eki projelere ve standartlara uygun inşa etmek, neden olduğu mevzuata aykırılığı gidermek mecburiyetindedir. Kanun, müteahhit ve şantiye şefi için çok net iki yasak koymuştur:
- İlgili fenni mesullerin denetimi olmaksızın inşaat ve tesisat işlerini sürdüremez.
- İnşaat ve tesisat işlerinde yetki belgesi olmayan usta çalıştıramaz.
Ayrıca, Bakanlıktan veya yetkilendirilmiş idareden uygun sınıfta yetki belgesi alınmaksızın müteahhitlik üstlenilemez. Bu kayıtlar her yapı için ayrı tutularak Bakanlığa bildirilir.
Müteahhidin Vergi/SGK Borcu ve İskan İstisnası
Eğer yapı fiziken tamamlanmış, fenni mesul raporları hazırlanmış ve tespit tutanağı düzenlenmişse; ancak müteahhidin vergi veya sigorta primi borçları yüzünden “yapı kullanma izin belgesi” (iskan) verilemiyorsa kanun yapı sahibini korur.
Bu durumda, yapının müteahhidi olmayan yapı sahibinin talebi üzerine ilgili idarece durum tespit edilerek yapıya kullanma izin belgesi verilir. İşlem kayıtları ilgili meslek odalarına ve Bakanlığa gönderilir.
4. Mal Sahibinin Hukuki Konumu
Kanun, ruhsat süresi dolmamış bir yapıda yapı sahibinin (mal sahibinin) durumunu da netleştirmiştir. Yapı sahibi; projenin müellifliği, yapı müteahhitliği veya şantiye şefliği görevlerinden herhangi birini yasal olarak üstlenmemişse, bütün sorumluluk ilgisine göre etüt/proje müelliflerine, müteahhide, şantiye şefine ve fenni mesullere aittir.
Madde 28 Rol ve Yasaklar Tablosu
| Aktör | Temel Görev / Yükümlülük | Kanuni Yasakları |
|---|---|---|
| Fenni Mesul | Yapının projeye uygunluğunu denetlemek, aykırılıkları 6 iş gününde idareye bildirmek. | O yapıda müteahhit, şantiye şefi, taşeron veya malzeme satıcısı olamaz. |
| Yapı Müteahhidi | Yetki belgesi ile yapıyı standartlara ve projeye uygun inşa etmek. | Fenni mesul denetimi olmadan iş yapamaz, yetkisiz usta çalıştıramaz. |
| Şantiye Şefi | İnşaatın sevk ve idaresini yetkili ustalarla yürütmek. | Fenni mesuliyet görevini üstlenemez. |
| Yapı Sahibi | Ruhsat süreçlerini başlatmak (Müteahhit değilse sadece maliktir). | Kendi yapısının fenni mesulü olamaz. |
