Madde 28: İnşaat Süreçlerinde Yasal Sorumluluklar ve Denetim Esasları
Hizmet Grupları ve Uzmanlık Zorunluluğu
İmar Kanunu kapsamında sunulan mimarlık, mühendislik ve planlama hizmetleri; harita, plan, etüt ve projelerin hazırlanmasından uygulamanın son aşamasına kadar uzmanlık esaslı yürütülmek zorundadır. Yapının sınıfı, özelliği ve büyüklüğüne göre, bu hizmetlerin 38. maddede belirtilen yetkili meslek mensuplarınca yerine getirilmesi yasal bir mecburiyettir.
Özellikle ileri tasarım yöntemleri ve teknolojileri gerektiren binalarda, Bakanlıkça belirlenen yeterliliğe sahip mühendislerin gözetimi şart koşulmuştur. Müellifler, projelerini hem bu kanuna hem de ilgili tüm mevzuatlara uygun gerçekleştirmekle yükümlüdür.
Fenni Mesuliyet ve Kamu Adına Denetim
Fenni mesuliyet, yapıda kullanılan malzemelerin ve inşaat işlerinin kamu adına denetlenmesidir. Ruhsat eki etüt ve projelerin gerektirdiği her uzmanlık alanı için ayrı bir fenni mesul atanması zorunludur.
Fenni Mesulün Temel Görevleri:
Yapının ruhsata, projelere, standartlara ve teknik şartnamelere uygunluğunu denetlemek.
Yetki belgesi olmayan usta çalıştırılmasını önlemek (tespit halinde idareye bildirmek).
Şantiye şefi bulunmaksızın işin devam etmesine izin vermemek.
Herhangi bir mevzuata aykırılık veya istifa durumunda 6 iş günü içinde ilgili idareye yazılı bildirimde bulunmak.
İstifa, Ölüm ve Sorumluluk Devri
Fenni mesulün görevinden ayrılması veya vefatı durumunda, yerini yeni bir meslek mensubu devralana kadar inşaat faaliyetlerine izin verilmez. İstifa eden fenni mesulün, ayrıldığı tarihe kadar yapılan işlerden sorumluluğu devam eder.
Göreve yeni atanan fenni mesul ise, devraldığı aşamaya kadar olan eksiklikleri tespit etmek, giderilmesini sağlamak ve durumu idareye bildirmekle yükümlüdür. Bu hatalar giderilmeden yapıya devam edilemez.
Yapı Müteahhidi ve Şantiye Şefinin Rolü
Müteahhit ve şantiye şefi, yapının inşa sürecindeki doğrudan uygulayıcılardır. Sorumlulukları şunları kapsar:
Uyum ve Uygulama
Yapıyı, tesisatıyla birlikte ruhsat eki projelere ve imar planına uygun olarak inşa etmek.
Denetim Gözetimi
İlgili fenni mesullerin denetimi ve onayı olmaksızın inşaat faaliyetlerini sürdürmemek.
Personel Yönetimi
İnşaat ve tesisat işlerinde yetki belgesi olmayan usta çalıştırmamak.
Hataların Giderilmesi
Neden olunan her türlü mevzuata aykırılığı gidermek mecburiyetindedirler.
Keskin Yasaklar ve Etik Kurallar
Süreçlerin tarafsızlığını korumak adına Kanun, fenni mesullere belirli kısıtlamalar getirmiştir:
Fenni mesul; sorumlu olduğu yapıda müteahhitlik, şantiye şefliği, taşeronluk veya malzeme satıcılığı yapamaz.
Yapı sahibi, kendi yapısının fenni mesuliyetini üstlenemez.
Müteahhitlik faaliyetleri için Bakanlıktan uygun sınıfta yetki belgesi alınması şarttır; bu belge olmaksızın yapım işi üstlenilemez.
Yapı Kullanma İzin Belgesi (İskan) İstisnası
Müteahhidin vergi veya sigorta primi borçları nedeniyle iskan alamayan yapılar için Kanun, yapı sahibini koruyan bir düzenleme sunar:
Eğer fenni mesullerce teknik raporlar hazırlanmış, yapı sahibi ve idareyle birlikte tutanak tutularak binanın tamamlandığı belirlenmişse; yapı sahibi (eğer müteahhitlik görevini üstlenmemişse) talebi üzerine yapı kullanma izin belgesini alabilir. Bu durumda müteahhidin borçlarından dolayı mülk sahibi mağdur edilmez.
